“”મહત્વનુ શું?……….””

ક્યારેક-ક્યારેક અમુક સવાલના જવાબ શોધતા સમયે ફરીથી સવાલ પૂછવાથી પણ સાચો જવાબ મળી જતો હોય છે. જ્યારે પણ  કાઇં  સમજાય  નહિઁ  ત્યારે આ શબ્દનો  સવાલ તરીકે ઉપયોગ કરવાથી પણ ઘણાં જવાબ મળી જતાં  હોય અને વધારેમાં વધારે એ વર્તમાન કાળ (Present Tense) , હાલમાં, અત્યારે જ, હમણાં, આજ ઘડી ને લાગુ પડતો હોય છે. “મહત્વનુ શું ???.”..  ડાયરેક્ટ લેટ્સ સી ફર્સ્ટ એકઝામપ્લ.
    અત્યારે બધા જ ટીચર્સ, શિક્ષકોની ફરિયાદ હોય જ છે કે “સ્ટુડન્ટ શિસ્તમાં નથી રહેતા?” હવે, આ વાક્યમાં “મહત્વનુ શું?” શબ્દનો ઉપયોગ કરીએ “  સ્ટુડન્ટને શિક્ષણ, જ્ઞાન (અત્યારે જે પ્રમાણે ગોખણિયું જ્ઞાન આપવામાં આવે છે એવું નહીં હો!) આપવું મહત્વનુ છે કે શિસ્ત શીખવાડવું મહત્વનુ છે?” હવે, આવો સવાલ પૂછવાથી જરૂર આપ બધા (બુદ્ધિશાળી) કહેશો બન્ને જરૂરી છે. ચોક્કસ સો ટકા સાચી વાત બન્ને  મહત્વનુ છે. પણ જો સ્ટુડન્ટ સાચા જ્ઞાન, સાચા શિક્ષણને પામી જશે એટ્લે તે ઓટોમેટિક શિસ્તમાં આવી જશે તમારે કે મારે કે કોઈએ પણ તે બાબતમાં તેઓને સમજવું નહીં પડે. એ જેમ રોજ સવારે સૂર્ય પૂર્વમાથી જ ઊગે છે એમ તે શિસ્તમાં પણ આવી જ જશે.

     આવું એક જ બાબતમાં નહીં કોઈ પણ બાબતમાં આ શબ્દનો ઉપયોગ થઈ શકે છે અને તુરંત જ એટ ધેટ ટાઈમ જ સાચો અને વ્યાજબી જવાબ મળશે.. ઉપર જે સ્ટડી વિશે વાત કરી તો તેમાથી જ એક બીજો સવાલ ઉદભવે છે. “સ્ટડી કરવું મતલબ કે જ્ઞાન મેળવવું મહત્વનુ છે કે ફકત ડિગ્રી મેળવવી મહત્વની છે? (જે હાલમાં રેશ લાગી છે તે રીતે!!)..  ડિગ્રી વિશેની એક રસપ્રદ વાત આપ સો ને જણાવી છે.  M.com ની એક્ઝામ વખતે એક મિત્રએ (નામ ના આપી શકું) પહેલા જ પેપરમાં શ્રી કૃષણની આરતી પહેલા જ પાનાં પર લખેલી છે. એવું એ પોતે કહી રહ્યો છે. અને વધારેમાં પણ કહે છે કે “આ તો ફકત ડિગ્રીમાટે હું એક્ઝામ આપવા આવું છે બાકી  M.comમાં ક્યાં-ક્યાં સબજેક્ટ છે એ પણ મને નથી ખબર”અને દોસ્તો મજાની વાત એ છે કે એ પાસ પણ થઈ ગયો હતો!! બોલો!!! અલબત, એવા પણ સ્ટુડન્ટ છે કે જે ડિગ્રી મેળવે છે અને સાથે-સાથે એનું જ્ઞાન પણ મેળવે છે. બટ અત્યારે તો સૌથી મહત્વની ડિગ્રી હોય એવું લાગી રહ્યું છે. જો તમારી પાસે આ ડિગ્રી હોય તો તમને આ પોસ્ટ મળે અને ડિગ્રી હોવાથી કઈં ડાયરેક્ટ તો જોબ નથી મળી જતી પછી તેના કાર્ટરેયા  શરૂ થાય તમને આટલા ટકા(%)  તો ઓછામાં ઓછા આવેલા જ હોવા જોઇએ તો જ તમે એ પોસ્ટ માટે એપ્લાય કરી શકો!! બોલો!! જે ફાલતુ (FALTU) મૂવીનો  સવાલ હતો તે મારો પણ છે “યે કેસા એજ્યુકેશન સિસ્ટમ હે આપકા, આપ પાસ તો 35 માર્ક્સ પર કાર ડેટે હો પર જોબ, નોકરી 55, 60, 70, પ્રતિશત વાળો કો હી  દેતે  હો” જો તમારે ભરતી 55ટકા(%) વાળા ઉમેદવાર ની કરવી છે તો પછી પાસીગ સિસ્ટમ શું કરવા 35% ની રાખો છે??

    એક એંજિન્યરીગના લાસ્ટ યરમાં સ્ટડી કરતાં યુવાનને પૂના જોબ મળે છે. એટ્લે ઓબ્યસલી તે ખુશ જ થવાનો.  અને  હોસ્ટેલના રૂમમાં જાય છે. તેના મિત્રો તેને કહે છે “એલા તારી પાસે પાસપોર્ટ ક્યાં છે? પૂના જવા માટે તો પાસપોર્ટ જોઇએ”  જોબ મળેલા યુવાનને ત્વરિત ગુસ્સો આવી જાય છે અને સામે પાનના ગલ્લે જઈને ઉપરા ઉપરી સિગારેટ ફૂંકવા માંડે છે. ત્યારે પાનવાળો પૂછે છે અને તે પાનવાળાને આખી વાત કહે છે અને પાનવાળો કહે છે ”એ ગાંડા પૂના તો ભારતમાં જ આવ્યું, તમે બધા હાઈલી એજ્યુકેટેડે થઈને આવી જ ભૂલ કરજો” (અલબત, તેના મિત્રોએ તેની સાથે મજાક કરી હતી!!) આ કહેવાય પુસ્તક્યું જ્ઞાન, ગોખણ પટ્ટી વાળું જ્ઞાન…
   હવે, કહો જ્ઞાન મહત્વનુ છે કે ડિગ્રી????     

 

બુદ્ધિશાળી, ઇન્ટેલિજન્ટ કોને કહી શકાય આ જમાનમાં?

 

  બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિને જેટલી તકો મળે છે તેથી,
       વિશેષ તકો એ ઊભી કરે છે.     — ફ્રાંસિસ બેકન

   આજ-કાલ બધાને એ.સીવાળી ઓફિસોમાં કમ્પ્યુટર પર 5000 કે 6000 રૂપિયામાં નોકરી કરવી છે. પણ જો તેનાથી વધારે પગાર મળતો હોય તેવી કોઈ દુકાન પર નોકરી નથી કરવી કારણ કે ત્યાં એ.સી. નહીં હોય અને કદાચ તમારા કપડાં પણ બહુ જ ગંદા થાય એવું પણ બને અને લોકો ત્યાથી નીકળતા હોય તો તેઓ તમને જોવાના જ છે તે તો ખરું જ!!
   એક 25-26 વર્ષનો છોકરો નોકરીની તલાશમાં વિદેશ જાય છે એટ્લે ત્યાં કાઇં નોકરી રેઢી તો નથી પડી ને! તેને એક ટેક્ષી ડ્રાઈવરની નોકરી મળે છે એટલે તે તેના મિત્રોને કહે છે કે ““દોસ્ત હું તો અહિયાં કોઈ મોટી કંપનીમાં નોકરી કરવા આવ્યો હતો આ ટેક્ષી ડ્રાઈવરની નોકરી?” ત્યારે તેનો દોસ્ત કહે છે ““અરે, યાર અહિયાં કામ નાનું હોય કે મોટું કામ કરવાવાળાની દરકાર, હિજજત હોય છે. ક્યૂ કામ કરો છો એ નહીં””     શું સુપર્બ ડાયલોગ કહ્યો છે. અહિયાં હું આપને ટેક્ષી ડ્રાઈવર કે રિક્ષા ડ્રાઈવર બની જાવ એવું નથી કહેવા માંગતો ભલે તે લોકો પણ પોતાના પેટ માટે જ કામ કરતાં હોય છે, પોતાના કુટુંબનું ભારણ પોષણ માટે જ કામ કરે છે. પણ અહિયાં આપણો ટોપીક છે બુદ્ધિશાળી કોણ?
   એક ઇમારત ચણવાવાળા ત્રણ કડિયા ભાઈઓને એક પ્રશ્ન પુછવામાં આવ્યો “તમે શું કરી રહ્યા છે?” એક સરખો જ પ્રશ્ન પણ, ત્રણે-ત્રણનો જવાબ અલગ-અલગ જોઇએ આપણે બધા. પહેલા કડિયા ભાઈએ કહ્યું “”તમને દેખાતું નેથી હું મજૂરીકામ કરી રહ્યો છું.”” બીજાએ કહ્યું “”ભાઈ હું તો મારા કુટુંબના લોકો માટે રોજી-રોટી કમાઈ રહ્યો છું.”” અને ત્રીજાએ કહ્યું “””દોસ્ત હું ઇમારતોનો પાયો ચણી રહ્યો છું જેનાથી ભવિષ્યમાં આ ઇમારત પર જે ઓફિસ બનશે ત્યાં ઘણા લોકો કામ કરશે અને રૂપિયા કમાશે””” બોલો!! કેટલો ફર્ક છે ત્રણે-ત્રણ કડિયા ભાઇઓના જવાબ નો.. કાદાચ મારા ખ્યાલ પ્રમાણે હું આમાથી ત્રીજા કડિયાભાઇ ને બુદ્ધિશાળી માનીશ..
  બુદ્ધિશાળી એ કે જે કેબીસી(કોણ બનેગા ક-રોરપતિ)માં દરેકે-દરેક પ્રશ્નોનાં જવાબ ત્રીસ-ત્રીસ સેકન્ડ કે વધીને ત્રણ-ચાર મિનિટમાં આપી દે તે બુદ્ધિશાળી કે અથવા એ કે જે આ બધા પ્રશ્નોનાં જવાબ આપવા માટે અલગ-અલગ વ્યક્તિને હાયર કરી લે અને પોતાના દિમાગનો જરૂર પડે ત્યારે જ અને તેટલો જ ઉપયોગ કરે તેને.  અત્યારે બધા એવું માનવા લાગ્યા છે કે જેટલી તમારી પાસે ડિગ્રીઓ વધુ એટલા તમે વધારેમાં વધારે બુદ્ધિશાળી!!!  અત્યારે એવું પણ એક તારણ નિકળ્યું છે કે જો તમને ફેસબૂક(FACEBOOK) વિષે જાણકારી ના હોય તો તમે બુદ્ધિશાળી નો કહેવાય. તો ફેસબૂકમાં એકાઉન્ટ(ખાતું) હોવું એને બુદ્ધિશાળી કહેવાય કે જેને ફેસબૂક શરૂ કર્યું તેઓ “માર્ક જકરબર્ગ” તે બુદ્ધિશાળી કહેવાય.
  કોઈ ઓફિસમાં 5 કે 10 કે 15000/- નો નોકરી કરવાવાળા એમ્પ્લોય ને બુદ્ધિશાળી ગણવું કે તે જ ઓફિસના માલિક જેને એવા 5 કે 6 એમ્પ્લોય ને નોકરીએ રાખ્યા હોય તેને બુદ્ધિશાળી ગણવું. (અલબત, તે માલિક તેના એમ્પ્લોય કરતાં તો ઓછું જ ભણેલા હોય છે.!!)
   હવે, ઘણી બધી વાતો થઈ ગઈ. આ બધા જ માં બધા જ નોકરી કરતાં હોય એવા લોકો તેના માલિકો કે રિક્ષા ડ્રાઈવર, ટેક્ષી ડ્રાઈવર આ બધા જ પોત-પોતાની જગ્યાએ બુદ્ધિશાળી છે જ. બધા આખરે તો પોતાનું અને પોતાના કુટુંબ માટે જ કામ કરતાં હોય છે અને પગાર મેળવતા હોય છે. આવડી મોટી વાત અત્રે કરવી એટલે જરૂરી બને છે કે બુદ્ધિ ને ડિગ્રી સાથે ના તોલવી જોઇએ. બુદ્ધિ બુદ્ધિની જગ્યાએ બરાબર છે અને ડિગ્રી ડિગ્રીની જગ્યાએ. કોઈ આપને ગમે તેટલા અબુદ્ધિશાળી માનતા ભલે હોય પણ જ્યાં સુધી આપ આપના વિષે શું માનો છો, શું વિચારો છો એ વધારે મહત્વનુ છે. અલબત, બુદ્ધિ ને ડિગ્રી સાથે સરખાવી તદન બેવફુંકી ભરેલી વાત છે.
     અસંભવ એક એવો શબ્દ છે કે જે કેવળ મૂર્ખાઓના શબ્દકોશમા મળે છે.
                                                                                —-નેપોલિયન                  

 

“પાયાના કામ : મોટા કે નાના ?”

જેટલા પણ પાયાના કામ છે એ બધાને આપણા સમાજે, આપણી દુનિયાએ,આપણા લોકોએ ખરબમાં ખરાબ ગણાવ્યા છે. આ એક સત્ય હકિકત છે. ભલે, આપણે બધા બરાડા પાડી પાડીને કહેતા હોઇએ કે “કોઇ પણ કામ મોટુ કે નાનું નથી હોતુ.” પણ સત્ય એ છે કે આ વાતને આપણે સમ્પુર્ણપણે માનતા નથી અને જે માને છે (અને જાણે છે!) તેઓને પણ આપણે આપણા જેવી વિચારસરણી મુજબ જીવવા માટે મજબુર કરીએ છીએ.
   હવે પાયાના કામની યાદિ અહિયાં મારાથી તો શું કોઇનાથી બધી તો ના જ મૂકી શકાય પણ જેટલા અગત્યના અને મને ટુંક સમયમાં ધ્યાનમાં આવ્યા છે તેની હુંઅત્રે ચર્ચા કરવા માંગુ છું. આખરે, આપણો દેશ લોકશાહી(કહેવા ખાતર!) છે. જે આપ બધાને ઠીક લાગે તે સાચુ! જેમ કે,
*ટ્રાન્સપોર્ટેશન

i) આમાં શરુઆત રિક્ષા ડ્રાઇવર કે ટેક્ષી ડ્રાઇવર કે સિટી બસ કે સરકારી બસના ડ્રાઇવરથી કરીએ : જસ્ટ ઇમેજીન સવાર સવારમાં ઓફિસે પહોચવામાં કે દુકાને જવા માટે (જેની પાસે પોતાનુ વાહન ના હોય તે) તમને કોઇ પણ રિક્ષા કે ટેક્ષી કે સિટી બસ ના મળે તો? ખાલી વિચારી તો જુઓ શું હાલત થાય તમારી? અને જો તમારી ઓફિસ તમારા ધરે થી 10 કિ.મિ. દુર હોય તો? બસ વિચાર કરો…
ii) આમા એ લોકો આવે છે જે ડાયરેકટલી આપણ ને મદદમાં નથી આવતા પણ જ્યાથી તમે જે કોઇ પણ વસ્તુ ખરીદવા જાવ છો ત્યાં આ લોકો તે વસ્તુને પહોચાડે છે. મતલબ કે કોઇ કરીયાણાની દુકાનવાળાભાઇ, વખારિયા બજારમાથી માલ મંગાવે અને વખારીયા બજારવાળા વેપારી જેના મારફતે માલ મોકલે તે લોકો. આપણેત્યાં આવું કામ કરનારને “મજુર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હવે ફરીથી જસ્ટ ઇમેજીન. જો તમારે કરિયાણાની કોઇ વસ્તુની જરૂર આકસ્મિક રીતે પડી અને એ વેપારીભાઇ ક્હે કે “હવે, તો મજુરીકામ ક્યાં કોઇ કરે છે એટલે, અમે આવતા અઠ્વાડીયે લાવીશુંત્યારે મળશે”. બસ, વિચાર કરો જો બધા લોકો આ કામને નાનું ગણવા માંડે તો શું થાય?

(iii) : ગાઠીયા/ફાફડા અને જલેબીની લારીવાળા : ફાફડા અને જલેબીનું નામ પડતા જ બધાના જીભે પાણી આવી ગયું ને. અને તારક મહેતાના જેઠાલાલ પણ યાદ આવી ગયા હશે. હવે દોસ્તો અગેઇન જસ્ટ ઇમેજીન. તમારે ત્યાં કોઇ બહારગામથી મહેમાન આવ્યા છે. અને સવારે તમે ગાઠીયા અને જલેબી લેવા નીકળો છો પણ ગાઠીયાવાળાની લારી કે દુકાન નથી મળતી કારણ કે તેઓએ પણ “હવે આવું નાનું કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે.” તો શું થાય?

(iv) “ચા” ની કેબીનવાળા વેપારી : તમારે કાલે સવારે બહાર જવાનું છે અને ચાર-પાંચ ક્લાકની મુસાફરી બાદ તમને કોઇ “ચા” ની દુકાન નથી મળતી અને તમારું માથું પાકી ગયું છે. તમે જ એક દિવસ કહેતા હતા કે “ચા હું થોડી વેચું તેના કરતા તો હું મરી જવાનું પસંદ કરું.” તો શું થાય? કે પછી ઓફીસની નજીક ચા વાળાભાઇ બંધ હોય અને સવારે ચા ના મળે અને દુરથી લેવા જાવી પડે ત્યારે કેવી ફીંલીંગ થાય? અને હા “ચા” તો આપણા માનનીય મુખ્યમંત્રીશ્રી નરેન્દ્ મોદી એ પણ વેચેલી કે તેથી કમ સે કમ આ કામ ને તો આ કામ ને તો નાનું કામ કહી અને સમજી પણ ના શકાય.

(v)શાકભાજી વેચવાવાળા : આ ટોપીક જોરદાર કોમેડી વાળો છે મારા માટે. “માણસને જે પોતાની શરીરની અંદર એટલે કે જે ખાવું છે તે સાવ સસ્તામાં સસ્તામાં સસ્તું જોઇએ છે અને જે શરીરની ઉપર પહેરવાનું છે અથવા તો બીજા શબ્દો કહીએ તો “દેખાડો” કરવાનો છે દુનિયાની સામે, તે સૌથી મોંધામાં મોંધુ જોઇએ છે.” કદાચિત આટલી વ્યાખયામાં જ બધા સમજી ગયા હશે. આપણે ત્યાં શાકભાજી વેચવાનું કામ એકદમ તુચ્છ પ્રકારનું ગણવામાં આવે છે. “શાકભાજી વેચીને જે વ્યક્તિ મહિને વીસેક હ્જાર (૨૦૦૦૦/૦૦) ક્માતો હ્શે તેની ક્દર આપણા સમાજમાં નથી હોતી, પણ એ.સી.વાળી ઓફીસમાં મહિને તેનાથી અડ્ધું કમાતો હોય છે તેની કદર વધારે હોય છે આપણા સમાજમાં. અને શાકભાજી પણ આપણે ત્યાં રોડની નીચે બેસીને વાહનોના ધુમાડા ખાતું હોય, આપણે ચાલતા હોય ત્યારે ઊડતી ધુળ પણ એમાં ચોટતી હોય તે રીતે વેંચવામાં આવે છે. (કદાચ બધી જગ્યાએ આવી રીતે નહીં હોય). હવે, જસ્ટ ઇમેજીન તમારે કરી લેવાનું જો શાકભાજી લેવા જઇએ અને કોઇ શાકભાજી વેચવાવાળા જ ના હોય તો શું થાય?

એવું નથી કે બધા લોકો આવું કામ કરવાવાળાને નાનું કામ ગણતા હોય! અને એ પણ સત્ય છે કે આવું કામ કરવાવાળા બધા લોકો પણ પોતાના કામને મોટું કામ નથી સમજતા.

મોસ્ટ ઇમ્પોર્ટેંટ વાત કે જો તમે જ તમારા કામને મહત્વનુ નથી ગણતાં, કદર નથી કરતાં તો બીજા લોકો ક્યારેય પણ મહત્વનુ નહીં ગણે. ખરેખર તો કામને “નાના કે મોટા” ની વ્યાખયામાં જ ના લાવીએ તો જ સારું છે ને.!!!  

 

कोई डिग्री, डिग्री नहीं चाहिये?? मतलब जिसे कलर्क की नोकरी भी नहीं मिल शकती वो देश चला शकता हे?? अब क्या करोगे धिस इस इंडिया ज़िंदा बाद —- भूतनाथ रीटर्न्स

कोई डिग्री, डिग्री नहीं चाहिये??
मतलब जिसे कलर्क की नोकरी भी नहीं मिल शकती वो देश चला शकता हे??
अब क्या करोगे धिस इस इंडिया ज़िंदा बाद
                              —- भूतनाथ रीटर्न्स

શનિવારે રાત્રે “નટરાણી”, ઉસમાનપુરા, અમદાવાદમા જિંદગીમાં પહેલીવાર એક નાટક જોયું અને એ પણ “”ગુજરાતી.””
“એક નવી શરૂ…આત…” અને “1 અને એક”
ખૂબ જ સરસ નાટકના પાત્રોનો અભિનય અને ખૂબ જ સરસ તેઓનો સંદેશ. કદાચિત તેઓએ જે સંદેશ આપ્યો તે કોઈ આજ-કાલનો કે કાઇં નવો પણ નથી. એ બિલકુલ સાચો સંદેશ હતો, છે, અને રહેશે. જે આપણને બધાને ખ્યાલ છે પણ,માનતા નથી. તેઓએ અત્યારના માહોલ પ્રમાણે જે આ નાટક ભજવ્યું તે બિલકુલ પરફેક્ટ સમયે છે.
        આ નાટક જોયા પહેલા વેરાવળ થી અમદાવાદ આવતી વખતે બસમાં “ભૂતનાથ રીટર્ન્સ” મૂવી જોયું. તે મૂવી વિષે અત્રે થોડું નોંધી રહ્યો છું.


        વાતમાં સાચા પાયે દમ છે. જેની કદાચ પરીક્ષા લેવામાં આવે એક બેન્કના કારકુનની કે કોઈ બીજા સરકારી ઓફિસના કારકુનની અને તેમાં તે પાસ પણ ન થાય તેવા લોકોને આપણો દેશ ચલાવવાનો અધિકાર છે. એકોરોડિંગ ટુ રુલ બૂક 1) તમે ભારતના નાગરિક હોવા જોઇએ, 2) તમારી ઉમર 25 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઇએ, 3) તમારા પર કોઈ ફોજદારી ગુનો ના હોવો જોઈએ તેવું સર્ટિફિકેટ, 4) તમારા દિમાગની હાલત સરખી હોવી જોઈએ.
        અરે,યાર અત્યારના જમાનમાં તો તમારે મેરેજ કરવા હોય તો પણ તમારા બાયોડેટામાં તમારે M.B.A., M.C.A., C.A., C.S., PH. D., એવું દર્શાવવું પડે છે. (ઘણા તો કંકોતરીમા પણ ઇન બ્રેકેટમાં () પોતાની ડિગ્રી દર્શાવે છે.) પણ, જો તમારે ભારત દેશ ચલાવવો હોય તો આપણાં નિયમમાં એવી કોઈ ચોખવટ નથી કે ફલાણી કે ફલાણી ડિગ્રી તમારી પાસે હોય તો જ તમે ચુટણીમાં ઉમેદવારી નોંધાવી શકો!!!

શનિવારે રાત્રે “નટરાણી”, ઉસમાનપુરા, અમદાવાદમા જિંદગીમાં પહેલીવાર એક નાટક જોયું અને એ પણ “”ગુજરાતી.””
“એક નવી શરૂ…આત…” અને “1 અને એક”
ખૂબ જ સરસ નાટકના પાત્રોનો અભિનય અને ખૂબ જ સરસ તેઓનો સંદેશ. કદાચિત તેઓએ જે સંદેશ આપ્યો તે કોઈ આજ-કાલનો કે કાઇં નવો પણ નથી. એ બિલકુલ સાચો સંદેશ હતો, છે, અને રહેશે. જે આપણને બધાને ખ્યાલ છે પણ,માનતા નથી. તેઓએ અત્યારના માહોલ પ્રમાણે જે આ નાટક ભજવ્યું તે બિલકુલ પરફેક્ટ સમયે છે.
        આ નાટક જોયા પહેલા વેરાવળ થી અમદાવાદ આવતી વખતે બસમાં “ભૂતનાથ રીટર્ન્સ” મૂવી જોયું. તે મૂવી વિષે અત્રે થોડું નોંધી રહ્યો છું.

कोई डिग्री, डिग्री नहीं चाहिये??
मतलब जिसे कलर्क की नोकरी भी नहीं मिल शकती वो देश चला शकता हे??
अब क्या करोगे धिस इस इंडिया ज़िंदा बाद
                              —- भूतनाथ रीटर्न्स

        વાતમાં સાચા પાયે દમ છે. જેની કદાચ પરીક્ષા લેવામાં આવે એક બેન્કના કારકુનની કે કોઈ બીજા સરકારી ઓફિસના કારકુનની અને તેમાં તે પાસ પણ ન થાય તેવા લોકોને આપણો દેશ ચલાવવાનો અધિકાર છે. એકોરોડિંગ ટુ રુલ બૂક 1) તમે ભારતના નાગરિક હોવા જોઇએ, 2) તમારી ઉમર 25 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઇએ, 3) તમારા પર કોઈ ફોજદારી ગુનો ના હોવો જોઈએ તેવું સર્ટિફિકેટ, 4) તમારા દિમાગની હાલત સરખી હોવી જોઈએ.
        અરે,યાર અત્યારના જમાનમાં તો તમારે મેરેજ કરવા હોય તો પણ તમારા બાયોડેટામાં તમારે M.B.A., M.C.A., C.A., C.S., PH. D., એવું દર્શાવવું પડે છે. (ઘણા તો કંકોતરીમા પણ ઇન બ્રેકેટમાં () પોતાની ડિગ્રી દર્શાવે છે.) પણ, જો તમારે ભારત દેશ ચલાવવો હોય તો આપણાં નિયમમાં એવી કોઈ ચોખવટ નથી કે ફલાણી કે ફલાણી ડિગ્રી તમારી પાસે હોય તો જ તમે ચુટણીમાં ઉમેદવારી નોંધાવી શકો!!!
શનિવારે રાત્રે “નટરાણી”, ઉસમાનપુરા, અમદાવાદમા જિંદગીમાં પહેલીવાર એક નાટક જોયું અને એ પણ “”ગુજરાતી.””
“એક નવી શરૂ…આત…” અને “1 અને એક”
ખૂબ જ સરસ નાટકના પાત્રોનો અભિનય અને ખૂબ જ સરસ તેઓનો સંદેશ. કદાચિત તેઓએ જે સંદેશ આપ્યો તે કોઈ આજ-કાલનો કે કાઇં નવો પણ નથી. એ બિલકુલ સાચો સંદેશ હતો, છે, અને રહેશે. જે આપણને બધાને ખ્યાલ છે પણ,માનતા નથી. તેઓએ અત્યારના માહોલ પ્રમાણે જે આ નાટક ભજવ્યું તે બિલકુલ પરફેક્ટ સમયે છે.
        આ નાટક જોયા પહેલા વેરાવળ થી અમદાવાદ આવતી વખતે બસમાં “ભૂતનાથ રીટર્ન્સ” મૂવી જોયું. તે મૂવી વિષે અત્રે થોડું નોંધી રહ્યો છું.

कोई डिग्री, डिग्री नहीं चाहिये??
मतलब जिसे कलर्क की नोकरी भी नहीं मिल शकती वो देश चला शकता हे??
अब क्या करोगे धिस इस इंडिया ज़िंदा बाद
                              —- भूतनाथ रीटर्न्स

        વાતમાં સાચા પાયે દમ છે. જેની કદાચ પરીક્ષા લેવામાં આવે એક બેન્કના કારકુનની કે કોઈ બીજા સરકારી ઓફિસના કારકુનની અને તેમાં તે પાસ પણ ન થાય તેવા લોકોને આપણો દેશ ચલાવવાનો અધિકાર છે. એકોરોડિંગ ટુ રુલ બૂક 1) તમે ભારતના નાગરિક હોવા જોઇએ, 2) તમારી ઉમર 25 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઇએ, 3) તમારા પર કોઈ ફોજદારી ગુનો ના હોવો જોઈએ તેવું સર્ટિફિકેટ, 4) તમારા દિમાગની હાલત સરખી હોવી જોઈએ.
        અરે,યાર અત્યારના જમાનમાં તો તમારે મેરેજ કરવા હોય તો પણ તમારા બાયોડેટામાં તમારે M.B.A., M.C.A., C.A., C.S., PH. D., એવું દર્શાવવું પડે છે. (ઘણા તો કંકોતરીમા પણ ઇન બ્રેકેટમાં () પોતાની ડિગ્રી દર્શાવે છે.) પણ, જો તમારે ભારત દેશ ચલાવવો હોય તો આપણાં નિયમમાં એવી કોઈ ચોખવટ નથી કે ફલાણી કે ફલાણી ડિગ્રી તમારી પાસે હોય તો જ તમે ચુટણીમાં ઉમેદવારી નોંધાવી શકો!!!

 

શબ્દો થી જીંદગી સુધારી પણ શકાય અને........!!!!

   શબ્દો થી જીંદગી સુધારી પણ શકાય અને........!!!!


શબ્દો ની રમત આપણા  જીવનમાં કેવી રીતે ભાગ ભજવે છે એ તો કેવા પ્રકારના શબ્દો આપણને મળે છે તેના ઉપર જ નભેલું હોય છે . શબ્દો પણ  બે (2) પ્રકારના હોય છે પોઝીટીવ અને નેગેટીવ . પોઝીટીવ શબ્દો આપણી જિંદગીમાં પ્રગતી લાવે છે. અને નેગેટીવ શબ્દો જિંદગીને અધોગતિ તરફ લઇ જાય છે .એ પણ જરૂરી છે કે જો આપણ ને મળતા નેગેટીવ શબ્દો ને જો આપણે  પોઝીટીવ લઈએ  તો રીઝલ્ટ પણ પોઝીટીવ મળી શકે . એ બધું આપની ઉપર રહેલું છે .અને એમાં જો આપણને પોઝીટીવ પ્રકારના શબ્દો જેને આપણે  સૌથી વધારે ચાહતા હોઈએ તે લોકો તરફથી મળે તો તેની અસર અનેક ગણી વધી જતી હોય છે. અને આપણે એવું કાંઇક  કરીએ છીએ જે ઈતિહાસ બની જતું હોય છે.


   નેથાનીયલ હાવવોર્ન નામના વ્યક્તિને એક દિવસ તેને તેની કસ્ટમની નોકરીમાંથી કાઢી  મુકવામાં આવ્યો . ત્યારે તે તેની પત્ની સોફિયાના પાસે આવ્યો અને કહ્યું "આજે મારી કસ્ટમની નોકરી ચાલી ગઈ છે." આવું સાંભળતા જ તેની પત્નીએ કહ્યું "સારું થયું ને તું હવે તારું પુસ્તક લખી શકશે" " પણ પુસ્તક લખતા તો વાર લાગે ત્યાં સુધી શું ખાઈશું?" ત્યારે તેણીએ નોટોની થપ્પી બહાર કાઢી  અને કહ્યું ":આ જો આટલા નાણા થી આપણે  એક વર્ષ આરામથી જીવીશું. તું લખવા લાગ આવતીકાલ તો તારી જ છે." પત્નીના વિશ્વાસભર્યા  શબ્દો શાભળી તેનું હયું છલ્કાયું અને એ રીતે અમરિકન સાહિત્યની શ્રેષ્ઠ નવલકથાઓમાંની એક નો જન્મ થયો : "ધ સ્કાર્લેટ લેટર!"

  એવું જરૂરી નથી કે આવા શબ્દો ફક્ત એક પત્ની પાસેથી જ મળે, બની શકે કે આપને આપની માતા કે બહેન પાસેથી પણ મળે ત્યારે પણ એની અસર એવી જ થાય છે. અહિયાં આપણે કોઈ એક નેગેટીવ કહાની ની પણ વાત કરી શકીએ પણ મારો ઉદેશ્ય આપને ફક્ત પોઝીટીવ ઉર્જા જ આપવાનો છે તેથી અહિયાં કોઈ પણ પ્રકારની એવી કહાની રજુ કરવા નથી માંગતો કે જેનાથી નેગેટીવ ઉર્જા મળે.હા એવા શબ્દો નો હું અહિયાં જરૂર ઉલ્લેખ કરીશ કે જે આપણને નેગેટીવ ઉર્જા તરફ ધકેલતા હોય . જેમ કે, આપણી જીંદગી કેટલી દિવસે ને દિવસે "અઘરી" બનતી જાય છે?, આ ભણવાનું કેટલું "અઘરું" છે?, આપણી  કારકિર્દી કેટલી "મહેનત" માંગી લે છે? વગેરે....આ ત્રણ વાક્યમાં અઘરી, અઘરું, મહેનત શબ્દનાં સ્થાન પર "સહેલું" શબ્દ મુકીને ફરીથી વાંચજો આપને ખરેખર સહેલું લાગવા માંડશે અને ઘણું સારું પણ લાગશે અને જે સારું અને સહેલું લાગતું હોય તે બધું જ પોઝીટીવમાં સમાવેશ થાય છે. અને બાકી રહેલું નેગેટીવ .

  ખરેખર જો વિચારશું તો ખ્યાલ પડશે કે આપણે બધા આપણી  જિંદગીમાં આવા અનેક પ્રકારના શબ્દો બોલી-બોલી ને જ નેગેટીવ વાતાવરણ ઉભું કરીએ છીએ બાકી જીંદગી તો પહેલા પણ જીવવી સહેલી હતી, સહેલી છે, અને રહેશે . આપને આપની જીંદગી કેવી બનાવવી છે અઘરી કે સહેલી? બંને પસંદગી આપની ઉપર રહેલી છે. આપ ચાહો તો આપની જીંદગી અઘરી બનાવી શકો છો અને ચાહો તો સહેલીમાં સહેલી પણ બનાવી શકો છો .આપણને નાનપણથી જ જીંદગી વિષે એવું સમજાવવામાં આવે છે કે "જીંદગી જીવવી તો બહુ અઘરું કામ છે.", "ભણવું પણ બહુ અઘરું છે.ભણવા માટે તો બહુ મહેનત કરવી પડે." શું છે બાળકને શ્વાસ તો લેવા દો! શું કામ આવું બધું કહેવામાં આવે છે?  નાનપણથી જ જો આવા અઘરા-અઘરા શબ્દો નો પ્રહાર થાય તો આખી જીંદગી  નું શું? કોઈ પણ વ્યક્તિને કોઈ પણ અઘરમાં  અઘરું કામ કરાવવું હોય તો તેને ફક્ત એટલું જ કહી ને જોજો "મને વિશ્વાસ છે કે તમે આ કામ કરી શકશો, ભલે કદાજ અઘરું હશે પણ તમારા માટે તો સહેલું જ છે અને તમારાથી જ આ પૂર્ણ થશે." બસ, આટલા શબ્દો કહેતા જ એ કામ એ વ્યક્તિ કેટલી ખંત થી કરી દેશે તેને પોતાને પણ નહિ માલુમ પડે.


 
  "આપણે  એવું વિચારી લઈએ  કે આ કામ હું નહિ કરી શકું, તો પછી ખરેખર જ કાદાચ આપણે એ કામ ન પણ કરી શકીએ, પરંતુ જો આપણે એમ વિચારીએ કે આ કામ હું કરી જ શકીશ, તો કદાચ આપણી પાસે  શરૂઆતમાં એવી ક્ષમતા ન હોવા છતા આપણે  એ કામ કરવા માટે જરૂર સક્ષમ બની શકીએ છીએ."
                                                                                                                            ---ગાંધીજી 

1980 AND 2013, ANY DIFFERENCE???

सच ही वास्तविकता का अर्थ हें ---- मेइन इन ब्लेक 3


   1980ના  જમાનામાં અને અત્યારના હાલના જમાનામાં કાંઈ  જાજો ફર્ક નથી લાગતો. અલબત,  ફર્ક જરૂર પડ્યો છે ત્યારના જમાનામાં ઈન્ટરનેટ નું ચલણ આટલું વ્યાપક ન હતું, મોબાઈલ ફોન, સેલફોન કે એન્ડ્રોઈડ ફોન તો ઘણા દુર ની વાત છે ફક્ત એક બીએસએનએલ નું લેન્ડ લાઈન(ડબલું યાર!!!) હોય તો પણ એનું બહુ મોટું માન ગણાતું . આજે આપણે નાં છુટકે ત્યાર અને અત્યારનાં જમાના નું કમ્પેરીઝન (સરખામણી!!!) કરવી જ પડશે કારણ કે સંજોગો અને પરિસ્થિતિ જ એવી ઉભી થઇ ગઈ છે .

  ભલે ગમે તેટલી ટેકનોલોજી નવી આવે, ભલે ગમે તેટલી આપણી લાઈફ- સ્ટાઈલ બદલાઈ 21 મી સદી પ્રમાણે, પણ આપણી  બધાની માનસિકતા, વિચારધારા ત્યારના જમાના પ્રમાણે અને અત્યારના જમાના પ્રમાણે મહદઅંશે જ બદલી છે .  બાકી કહી શકાય કે 90% જેટલી વિચારધારા ત્યારના જમાનાની જ ચાલતી આવી છે . થોડા દિવસો પહેલા ફેસબુક પર એક સ્ટેટસ અપડેટ કર્યું હતું તે ફરીથી અહિયાં દોહરાવું છે " 1980 ના દશકની બોલીવુડ ફિલ્મોના વિલન(ગુંડા) અને અત્યારની ફિલ્મના વિલનમાં કાઇ જાજો  ફર્ક નથી.
ત્યારે જો કોઈ હીરો પોલીસ ઓફિસર ના રોલમાં  હોય અને જો તે વિલન પર વળતો વાર કરે તો વિલન ત્યારે પણ પર્સનલ (વ્યક્તિગત) દુશ્મની નહિ,  બલકે ફેમીલી ને ટાર્ગેટ કરતા તેવી જ અત્યારની ફિલ્મોમાં  પણ બની રહ્યું છે .!!!! આજે કાંઈ  ફિલ્મોની વાતો નથી કરવી કેમ કે ફિલ્મો વિષે વધુ માહિતી અને વધારે કાંઈ  ખબર નથી પડતી. બસ, જોવા નું મન થાય એટલે જોય નાખ્યું એવું થાય છે અત્યારે!!! ફિલ્મને પણ મોટા ભાગના  એન્ટરટેઈનમેન્ટ (મનોરંજન!) ની દ્રષ્ટીએ જ જુએ છે પરંતુ હકીકતે એવી ઘણી બધી ફિલ્મો બની છે, બની રહી છે અને બનશે જ જે કાંઈક ને કાંઈક શીખવતી જતી હોય છે આપણને  બધાને જીંદગી વિશે, આપણી માનસિકતા, વિચારધારા વિશે .



1) શાદી કે બરબાદી : "જો જીવનમાં સુખી રહેવું હોય તો લગ્ન ના કરતા " આવું ઘણાના (લગ્ન  કરેલા નાં તો ખાસ) મોઢે શાંભળ્યું હશે . આ તો એવો લાડુ છે "જે ખાય તો પણ પસ્તાય અને નાં ખાય તો પણ પસ્તાય". આવી બધી જૂની, પુરાની વાતો નથી કરવી .બાય ધ વે  ત્યારના જમાનામાં પણ આવી જ વાતો થતી હતી તો પણ બધા લગ્ન, શાદી, મેરેજ તો કરતા હતા, બાકી ભારત દેશની વસ્તી આટલી થોડી હોત!! જો આવું માનવા લાગ્યા હોત તો!  એક સીતેર વર્ષના દાદા એ પણ કહેલું કે શાદી એક બરબાદી જ છે બેટા, તેના કરતા તો લગ્ન કરાય જ નહિ (તેઓને તો ચાર દીકરા છે!) એ ત્યારના જમાનામાં અને અત્યારના જમાનામાં પણ ઘણા એવા લોકો છે જ જે એવું જ વિચારે છે કે શાદી એક બરબાદી જ છે તેનું પ્રમાણ હમણા સાયબર કાફેમાં બેઠો હતો ત્યારે જ મળ્યું . બોલો તો શું ફર્ક રહ્યો ત્યારના જમાનામાં અને અત્યારના જમાનામાં???

2) દીકરી " "જો ભગવાને દીકરી ના બદલે દીકરો આપી દીધો હોત તો સારું હોત!) આ મેં મારા  કાને સાંભળેલી વાત છે .1980ના જમાનામાં પણ દીકરી કરતા દીકરો વધારે પ્રિય હતો અને દીકરા  માટે  લોકો ત્યારે અને અત્યારે પણ માનતાઓ રાખે છે . ત્યારે જો લોકોને ખબર પડી જતી કે ગર્ભમાં દીકરી છે તો એબોર્શન કરાવી નાખતા અને અત્યારે પણ તેનું પ્રમાણ એટલું જ છે!
    બોલો કાંઈ ફર્ક છે????


3) બાળકોને  ભણવું નથી ગમતું : 1980નાં દશકમાં પણ બાળકોને મારી-મારી ને ભણાવવામાં આવતા હતા અને અત્યારે 2013માં પણ હું જોઈ રહ્યો છુ કે બાળકોને આવી જ રીતે  ભણાવવાની પદ્ધતિ છે અમુક સ્થળે .
ઘણાના મોઢે સાંભળ્યું છે કે "ભણવું તો પડશે (મતલબ પરાણે!) જ" હું આજે કોઈ કારણ દર્શાવવા નથી માંગતો કે શામાટે બાળકોને ભણવું નથી ગમતું? મારી વાત તો એટલી જ છે કે ત્યારની પેટર્ન  (પદ્ધતિ) અને અત્યારની પેટર્નમાં છે કાંઈ ફર્ક?? હા, હોય છે અમુક બાળકો જેને ભણવું જ નથી હોતું ફક્ત રખડવું જ હોય કે પણ અત્યારે તો દરેકે દરેક બાળકને ભણવા કરતા ક્યાંક બીજા માં જ રસ હોય છે . તો ભૂલ ક્યાંક બીજે છે અને આપણે બધા કહીએ છે "એને તો ભણવું જ નથી ગમતું!!!"


4) ગરીબી :     "शिवाजी अब हमारा इंडिया मोर्डन ओर आधुनिक हो गया हें" ત્યાં જ કારની પાછલી સીટ માં બેઠેલા શિવાજી ને બારી નાં કાચની બહારથી ખખડાવતા ભિખારી નજરે પડે છે અને તે કાચ ખોલી તેને પૈસા આપી કહે છે "सबकुछ बदल गया पर ये नहीं गया "
શું કાંઈ ફર્ક પડ્યો છે ગરીબીમાં ત્યારની અને અત્યારની?
હા , ફર્ક જરૂર પડ્યો છે ગરીબ ઔર ગરીબ અને અમીર ઔર  અમીર બનતો જાય છે!!  




   

જીવવું હોય તો સ્વાર્થી બનો!!!!

 જીવવું હોય તો સ્વાર્થી બનો!!!!

       "હું સ્વાર્થી નથી, પણ હું એમ કહેવા માંગું  છુ કે...." આવા પ્રકારના ઘણા વાક્યો ઘણાના મોઢે સાંભળ્યા હશે અને ક્યારેક-ક્યારેક હું પણ કહી દઉ છુ . એક જોતા એવું લાગે કે સ્વાર્થ વગર માણસ જીંદગી જ નાં જીવી શકે!! આપણે બધાને જીવવા માટે શ્વાસ લેવો પડે છે એટલે જીવવા માટેનો પહેલો "સ્વાર્થ"! પછી આપણે દુનિયાને સારું દેખાવા માટે (કોઈક ને એક સ્પેશ્યલ માટે) સારામાં સારા વસ્ત્રો પહેરીએ તો સારું દેખાવા માટે નો "સ્વાર્થ"!  આપણને એક તરફથી આવું શીખવવામાં આવ્યું કે "માણસે  સ્વાર્થી ન બનવું જોઈએ", અને  બીજી તરફથી આવું શીખવવામાં આવે છે કે ડીગ્રી નહિ હોય તો નોકરી નહિ મળે (એમ લાગે છે કે બધા ડીગ્રીવાળાઓને નોકરી કેમ મળી ગઈ હોય!), નોકરી નહિ મળે તો પગાર નહિ મળે અને પગાર નહિ મળે તો જીંદગી કેમ જીવશું??, ઓફીસમાં કોઈ બીજાને પોતાની બદલે પ્રમોશન મળી જાય, ત્યારે મનમાં બોલાય જાય કે આ તો મને મળવાની જરૂર હતી આ ડફોળ ને શું ખબર પડે!!!,  જોયું ને બધી જ જગ્યાએ કાંઇક ને કાંઇક "સ્વાર્થ" તો આવ્યો જ ને!!!

     

        આમ તો આપણો જન્મ જ સ્વાર્થ થી થાય છે ઘણા માતા-પિતા કહેતા હોય કે ""હે ભગવાન દીકરો આપ જે"" (અમુક ને બાદ કરતા). બોલો બોસ જોયું ને ભગવાનની એક અનમોલ ભેટમાં પણ "સ્વાર્થ"  અરે અત્યારે તો સ્વાર્થ ત્યાં સુધી વધી ગયો છે કે બધા એમ જ કહે છે "જેવા સાથે તેવા બનો " તો જ જીવાય આ દુનિયામાં. મતલબ કે કોઈએ આપણી સાથે સારું વર્તન કે સારું કાર્ય ન કર્યું હોય તો આપણે પણ સામે એવું જ કરવાનું!!!

   
     "शिवशंकर को जिसने पूजा उसका ही उद्धार हुवा, अंत काल को   भवसागर ने उसका बेडा पार हुवा"
જોયું ભગવાનના ગીતમાં પણ "સ્વાર્થ"!!! જો તમે  ભગવાનની પૂજા, અર્ચના, પ્રાથના (છોકરીઓ નહિ હો!!)
કરશો તો જ  તમારો બેડો પાર થશે . વા વા વા!!! હમણાં "પવિત્ર શ્રાવણ માસ" શરુ  થવાનો છે. (એવું લાગે છે કે બીજા બધા મહિના તો "અપવિત્ર" કેમ હોય !!!) ઘણા લોકો આ મહીનામાં શિવની લિંગ ને  દૂધ ની ગંગા થી નવડાવી દેશે  (ગરીબો ને ભલે નાં મળે પણ ત્યાં તો ચડાવું જ જોઈએ!!)  અને કહેતા હોય કે  " આ મહિનામાં મંદિરે જવાથી આપણી બધી જ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે। " (ભલે ને પછી આખું વર્ષ પથારીમાં સુતા રહે!!!) આવ્યું ને અહિયાં પણ સ્વાર્થ . જ્યાં પણ તમે નજર ફેરવશો ત્યાં બધે જ તમને સ્વાર્થ  નજરે પડશે જ. તો પછી આપને એમ તો નાં જ કહેવું જોઈએ કે "હું સ્વાર્થી નથી"  
 
આપણે એક રીતે સ્વાર્થ ને ચક્રવ્યુહમાં અભિમન્યુ ની જેમ (યાદ છે ને!) ફસાય ગયા છે અને કહીએ છીએ કે "માણસે સ્વાર્થી ન બનવું જોઈએ"!!!! અત્યારે તો ફેસબુક પર પણ સ્વાર્થ નું પ્રમાણ વધતું ગયું હોય એવું લાગે છે માનો કે તમે કાંઇક અપડેટ કર્યું અને જો તમે કોઈ બીજાના અપડેટમાં લાઈક(LIKE) કે કમેન્ટ(COMMENT) ન કરી હોય તો તમારા કરેલા અપડેટમાં પણ લાઈક કે કમેન્ટ નહિ મળે.બોલો ત્યાં પણ "સ્વાર્થ"!!!!